STW en KWF Kankerbestrijding kennen 5 miljoen euro toe aan multidisciplinair kankeronderzoek
Technologiestichting STW en KWF Kankerbestrijding wijzen 5 miljoen euro toe aan elf projecten in het onderzoeksprogramma Technology for Oncology. De onderzoeken moeten leiden tot een betere behandeling of het voorkomen van kanker. De doelen van de projecten zijn zeer divers: van een gezelschapsrobot voor kinderen met kanker, tot een apparaat dat tumorweefsel opspoort met licht.
Uniek aan het programma is dat de gehonoreerde projecten worden uitgevoerd door teams waarin technisch en medisch onderzoekers samenwerken met bedrijven. Die combinatie moet leiden tot technologische innovaties waar kankerpatiënten direct baat bij hebben.

Kinderrobots en bestralingsimplantaten
De elf onderzoeksprojecten die nu van start gaan, hebben zeer uiteenlopende doelen. In een van de projecten ontwikkelen onderzoekers een robot die kinderen bijstaat, bijvoorbeeld tijdens bestralingen. De robot kan de stress wegnemen die bij jonge patiënten ontstaat als ouders niet bij de bestraling aanwezig mogen zijn.

In een ander project werken onderzoekers aan een nieuwe behandeling van hersentumoren bij kinderen. De behandeling bestaat uit een combinatie van chemotherapie verpakt in minuscule bolletjes en MRI-gerichte ultrasone geluidsgolven. Andere onderzoekers ontwikkelen een implantaat dat na het uitnemen van een hersentumor deze holte opvult en lokaal de achtergebleven tumorcellen bestraalt. Een volledig overzicht van de projecten is ook te vinden op de website van STW.

Verdubbeling budget
STW en KWF Kankerbestrijding investeren ruim 2,6 miljoen euro in de onderzoeksprojecten. Door de toewijzing van 2,5 miljoen van het TKI Life Sciences & Health is het programmabudget verdubbeld, waardoor meer onderzoeksprojecten van start kunnen.

Partnership-programma
De samenwerking tussen STW en KWF Kankerbestrijding is vormgegeven in een zogeheten Partnership-programma. Het uitgangspunt van Partnership-programma’s is een onderzoeksvraag vanuit bedrijven of gezondheidsfondsen, waarvoor wetenschappers aan Nederlandse universiteiten een onderzoeksvoorstel kunnen indienen. STW heeft inmiddels diverse samenwerkingsprogramma’s opgezet met gezondheidsfondsen, waaronder de Nierstichting en Hartstichting.

Over STW
Technologie verandert de wereld en heeft een enorme impact op ons leven. Technologiestichting STW staat aan het begin van die verandering. Wij realiseren kennisoverdracht tussen de technische wetenschappen en gebruikers van die wetenschappelijke kennis. We financieren excellent toepassingsgericht onderzoek en begeleiden de resultaten naar toepassing in de industrie, in het ziekenhuis of breder in de maatschappij.

STW is onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en ontvangt voor het uitvoeren van haar missie financiering van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, het Ministerie van Economische Zaken, het bedrijfsleven en diverse andere organisaties. In 2015 bedroeg het budget van STW 104 miljoen euro, waarvan 55 miljoen afkomstig van NWO/OCW, 27 miljoen van EZ, 8 miljoen van derden en 14 miljoen van cash cofinanciering door bedrijven die participeren in onderzoeksprojecten.

Over KWF Kankerbestrijding
KWF Kankerbestrijding zet zich in voor minder kanker, meer genezing en betere kwaliteit van leven van kankerpatiënten. Zij werkt daaraan door het financieren en faciliteren van kankeronderzoek, het beïnvloeden van beleid en het delen van kennis.


Overzicht van onderzoeksprojecten die van start gaan binnen Technology for Oncology


Improving Childhood Cancer Care when Parents Cannot be There – Reducing Medical Traumatic Stress in Childhood Cancer Patients by Bonding with a Robot Companion
Hoofdaanvrager: Dr. P.A.N. Bosman, Centrum Wiskunde en Informatica
Deelnemers: Centrum Wiskunde en Informatica, Universiteit van Amsterdam, Technische Universiteit Delft, Academisch Medisch Centrum Amsterdam en vier industriële partners

Dit project past mens-robot-interactie en machine learning toe om kinderen te kunnen voorzien van een mensachtige robotvriend die er kan zijn als ouders dat niet kunnen om het verdriet, de pijn en de angst van een kind kan verminderen. Dit is van belang om succesvolle behandelingen zonder incidenten te garanderen en om te voorkomen dat familie en artsen worden blootgesteld aan straling. Daarnaast kan het psychologische reacties op de algehele ziekenhuiservaring, zoals posttraumatische stress, verminderen.


Drug Delivery by Sonoperation in Childhood Diffuse Intrinsic Pontine Glioma and Highgrade Glioma
Hoofdaanvrager: Prof. G.J.L. Kaspers, VUmc
Deelnemers: VUmc, Universiteit Twente en Universiteit Utrecht en een industriële partner

Ondanks goede effectiviteit in het laboratorium is chemotherapie bij patiënten met een hersentumor maar zeer beperkt effectief. De oorzaak daarvan is dat de medicatie moeilijk door de bloed-hersenbarrière kan, en daardoor maar weinig in de tumor terechtkomt. In dit project worden de optimale instellingen voor MRI-gerichte ultrasone geluidsgolven onderzocht, waardoor chemotherapie beter de tumor bereikt. Door bovendien medicatie te verpakken in minuscule bolletjes is de opname door de bloed-hersenbarrière verder te optimaliseren.


Targeting the Glioblastoma Micro-Environment
Hoofdaanvrager: Prof.dr. R.M. Schiffelers, Universiteit Utrecht
Deelnemers: Universiteit Utrecht, Universiteit Twente en twee industriële partners

De eerste stap in de behandeling van patiënten met de hersentumor glioblastoom is chirurgie, waarbij de tumor wordt uitgenomen en een holte achterblijft. Dit project moet leiden tot een implantaat dat alleen lokaal de tumorcellen bestraalt en dat wordt ondersteund door een geneesmiddel dat de bijwerkingen van de bestraling vermindert en andere componenten van de tumor aanvalt. De lokale implantatie heeft tot doel de therapeutische effecten te versterken en de bijwerkingen te verminderen en een micro-omgeving te creëren die tumorgroei tegengaat, wat de behandeling van deze patiënten kan verbeteren.


Visual Technology integrating quantitative patient outcomes to support multidisciplinary clinical decision
Hoofdaanvrager: Prof.dr. C.H. Bangma, Erasmus MC
Deelnemers: Erasmus MC, Erasmus Universiteit Rotterdam, Radboud Universiteit Nijmegen, Technische Universiteit Delft, LUMC, en twee industriële partners

In dit project worden factoren die beleidsbeslissingen door operatieteams bepalen objectief gemeten, en omgezet tot formules die kunnen helpen om een behandelingsbesluit te nemen. Ook wordt bekeken hoe die formules het beste te presenteren zijn, samen met de traditionele plaatjes en grafieken, in een team met verschillende gebruikers. In eerste instantie richten de onderzoekers zich op de besluitvorming rondom prostaatkanker.


Interventional ductoscopy to treat (pre)malignant breast disease: the EVAPORATE study
Hoofdaanvrager: Dr. A.J. Witkamp, UMC Utrecht
Deelnemers: UMC Utrecht, Technische Universiteit Delft en twee industriële partners

Ductoscopie is een kijkonderzoek waarbij artsen de binnenkant van de borst inspecteren met een kleine camera. Door een bepaalde lichtfrequentie te gebruiken zijn voorloperstadia van borstkanker te vinden, die met een laser zijn weg te branden. Het ontbreekt echter aan een geschikt instrumentarium om ductoscopie uitgebreid te kunnen toepassen. Dit project moet leiden tot de ontwikkeling van een instrumentenset die de effectiviteit van ductoscopie verbetert. Ook wordt een validatiestudie verricht waaruit moet blijken of het mogelijk is om deze techniek in te zetten bij vrouwen met een hoog risico op borstkanker.


ARGOS – Automatic Recognition of irreGularities in the Oesophagus
Hoofdaanvrager: Prof.dr.ir. P.H.N. de With, Technische Universiteit Eindhoven
Deelnemers: Technische Universiteit Eindhoven, Universiteit van Amsterdam en twee industriële partners

Dit onderzoek focust op een hulpstuk voor de vroege ontdekking van slokdarmkanker tijdens endoscopie bij patiënten met een verhoogd risico op het krijgen van deze ziekte. Dit computergestuurde detectiesysteem is het eerste in zijn soort en kan mogelijk vroege ontdekking van slokdarmkanker verbeteren, en daarmee ook de overleving.


Iron oxide nanoparticles for localization of the sentinel node and detection of metastatic lymph modes in head and neck cancer (IronNanoLoc)
Hoofdaanvrager: Dr.ir. B. ten Haken, Universiteit Twente
Deelnemers: Universiteit Twente, Radboud Universiteit Nijmegen, UMC Utrecht en drie industriële partners

Om een kleine hoeveelheid magnetisch materiaal te vinden waarmee de poortwachter-lymfeklier is gemerkt, wordt een nieuwe magnetische detector gebruikt. Het doel is om voor het eerst een betrouwbare detectiemethode te demonstreren om deze poortwachter-lymfeklier te vinden bij patiënten met een tumor in het hoofd-halsgebied. Daarbij willen de onderzoekers ook een veel betere lokale behandeling mogelijk maken.


Combining Optics and Acoustics for Realtime Guidance during Cancer Surgery
Hoofdaanvrager: Prof.dr. T.J.M. Ruers, Nederlands Kanker Instituut
Deelnemers: Nederlands Kanker Instituut, Universiteit Twente en een industriële partner

Tijdens chirurgie is het vaak moeilijk om alle tumorweefsel goed te verwijderen doordat de tumor niet goed zichtbaar of voelbaar is voor de chirurg. Het gevolg kan zijn dat er tumorweefsel achterblijft en de ziekte terugkeert. In dit onderzoek wordt een chirurgische tool ontwikkeld die de chirurg real time informeert over de aard van het weefsel onder het chirurgische mes. Dat wordt gedaan door ultrageluid en optische spectroscopie te combineren in één instrument. Zo krijgt de chirurg een gedetailleerd beeld over het operatiegebied en kan hij veiliger en gerichter opereren.


MRI-guided High Intensity Focused Ultrasound therapy for painful bone metastases – PROMETHEUS (Pain Reduction Of Metastases by THErmal UltraSound)
Hoofdaanvrager: Dr.ir. L.W. Bartels, Universiteit Utrecht
Deelnemers: Universiteit Utrecht, Technische Universiteit Eindhoven en een industriële partner

In dit project werken onderzoekers aan een technologie voor directe bestrijding van pijn die het gevolg is van uitzaaiingen in bot. De technologie bestaat uit het sturen van ultrageluid, met behulp van beeldsturing, van buitenaf naar een brandpunt in de patiënt. Door de behandeling raakt het weefsel snel verhit, waarna het afsterft. Zo is het mogelijk om de zenuwen die verantwoordelijk zijn voor de pijn van uitzaaiingen zeer lokaal uit te schakelen. De onderzoekers werken met name aan behandelingen in de wervelkolom, waarin vaak uitzaaiingen voorkomen.


A feasibility study on Cerenkov Luminescence Imaging during prostate cancer surgery using Gallium-68 PSMA
Hoofdaanvrager: Dr. M.P.M. Stokkel, Nederlands Kanker Instituut
Deelnemers: Nederlands Kanker Instituut, Universiteit Twente en een industriële partner

Binnen dit onderzoek bekijken onderzoekers tijdens een operatie waarin prostaatkanker wordt behandeld of de tumor compleet is verwijderd met een nieuwe techniek: Cerenkov-luminescentie-beeldvorming. Radioactieve stoffen, die al gebruikt worden om de tumoren af te beelden met grote scanners, zenden ook een zwak licht uit. Met een nieuw, klein apparaat is dit licht te detecteren en af te beelden, zodat te controleren is of de snijrand kanker bevat. Het doel is om het aantal incomplete prostaatoperaties en daardoor ook het aantal aanvullende behandelingen drastisch te verlagen.


Personalised MR-guided hyperthermia control for adaptive cancer therapy (CONTROL-2-ACT)
Hoofdaanvrager: Prof.dr.ir. W.P.M.H. Heemels, Technische Universiteit Eindhoven
Deelnemers: Technische Universiteit Eindhoven, Erasmus Universiteit Rotterdam en twee industriële partners

Hyperthermie, het lokaal verhogen van de temperatuur in de tumor tot 43°C, is een methode om therapieën als chemotherapie en radiotherapie effectiever te maken zonder extra bijwerkingen. Het lokaal verhogen van temperatuur is echter niet eenvoudig. Binnen dit project gaan onderzoekers wiskundige optimalisatie-algoritmes ontwikkelen en toepassen om de verwarming in de tumor nauwkeurig te regelen op basis van MRI-temperatuurbeelden. Het doel is om een brede groep patiënten toegang te geven tot hyperthermiebehandelingen om genezing toe te laten nemen.


Noot voor de redactie, niet voor publicatie
Neem voor inhoudelijke vragen over het Partnership KWF-STW contact op met Gerdine Stout, Program Officer bij STW (030-6001312 / g.stout@stw.nl). Of kijk op www.stw.nl/stw-kwf.
Direct naar:
> Meer over Technologiestichting STW 
> Meer over Technology for Oncology 

© STW 2016 | Afmelden